ΠΟΝΤΙΑΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΜΕ ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Και -ν- όσον , σειραλαεμένα ,λέγ’νε με , σουμαδεμένα, συρίζω, επορείτε.

ΠΟΝΤΙΑΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΜΕ ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Και -ν- όσον , σειραλαεμένα ,λέγ’νε με , σουμαδεμένα, συρίζω, επορείτε.

Κοινοποιήστε το άρθρο

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Δέσποινας Μιχαηλίδου -Καπλάνογλου

Η επιλογή των λέξεων της Ποντιακής διαλέκτου προέρχονται από Ποντιακούς στίχους τραγουδιών.

ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ

Κορτσόπα εσείς χορέψτεν

 

Και -ν- όσον ντ’ επορείτε Χαρά αδά σον κόσμον έν’

Ντο λέγ’νε μη τερείτε Λέγ’νε με, ξαν λέγ’νε με

Έλα έμπα σο χορόνΤ’ εμέτερον η χαρά

Ας έν’ και πουλί μ’ τ’ εσόν Τερέστε ατά, τερέστε ατά

Τα σειραλαεμένα Τ’ άλλα μικρά, τ’ άλλα τρανά

Τ’ άλλα σουμαδεμέναΛέγ’νε με, ξαν λέγ’νε με

Έλα έμπα σο χορόν Τ’ εμέτερον η χαρά

Ας έν’ και πουλί μ’ τ’ εσόνΣ̌υρίζω, παίζω τραγωδώ

Τιδέν ’κι αφήνω εξούκιαΤ’ εμόν τη ζωήν έφαγαν

Και τα χοβαρταλούκια Λέγ’νε με, ξαν λέγ’νε με

Έλα έμπα σο χορόνΤ’ εμέτερον η χαρά

Ας έν’ και πουλί μ’ τ’ εσόν

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ

Κορίτσια εσείς χορέψτε

Και ναι όσο μπορείτε είναι χαρά εδώ στον κόσμο.

Μη κοιτάτε τι λένε, μου λένε και μου ξαναλένε

έλα μπές στον χορό, η δική μας η χαρά ας είναι πουλί μου και δική σου ,

κοιτάξτε τα, τα αραδιασμένα, τα άλλα μικρά τα άλλα μεγάλα

τα άλλα αρραβωνιασμένα. Μου λένε και μου ξαναλένε

έλα μπες στον χορό , η δική μας η χαρά ας είναι πουλί μου δική σου.

Σφυρίζω, παίζω, τραγουδώ, τίποτα έξω δεν αφήνω.

την δική μου την ζωή την έφαγαν τα χουβαρνταλίκια(ασωτίες)

μου λένε και μου ξαναλένε έλα μπες στον χορό,

η δική μας η χαρά ας είναι πουλί μου και δική σου.

 

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΤΙΑΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

Και -ν- όσον , σειραλαεμένα , λέγ’νε με , σουμαδεμένα, συρίζω, επορείτε.

********************************************

1.Και -ν- όσον

Προέρχεται από τις αρχαιοελληνικές λέξεις : Και+ναι+όσος

Ετυμολογία : Και < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική και

και (κι πριν από φωνήεν) συμπλεκτικός σύνδεσμος

Ναι < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ναι

ναι για καταφατική απάντηση, ή δείχνει συμφωνία και αποδοχή

↪ Ναι, συμφωνώ.

Όσο < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ὅσον, ουδέτερο του ὅσος

Στην νεοελληνική αποδίδεται: Και όσο

Σύνθετη ή συγγενής λέξη : και αν , αν και

*****************************************************

2. Σειραλαεμένα

Σειραλαεύω Σειρά+κατ.-λαευω

Προέρχεται από τις αρχαιοελληνική λέξη :. Σειρά = σχοινίον -ταινία

Ετυμολογία: Σειρά < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή σειρά (αρχαία σημασία: σκοινί, αλυσίδα) & σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική série και από την (σημασιολογικό δάνειο) αγγλική serial

Στην νεοελληνική αποδίδεται: Αραδιασμένα , τοποθετώ κατά σειράν, αραδιάζω

Σύνθετη ή συγγενής λέξη : Σειράδα, =αράδα , Εσειραλάεψα τα δεμάτα.

Ετυμολογία: αράδα < πιθ. οὐράδιον, υποκορ. του αρχ. οὐρά ή βεν. arada “αλετριά”

τοποθετημένος με τη σειρά, ο ένας δίπλα στον άλλο (είχε την πραμάτεια του παραταγμένη στο πεζοδρόμιο).

*****************************************************

3.Λέγ’νε με

Προέρχεται από τις αρχαιοελληνικές λέξεις : Λέγω+εμένα

Ετυμολογία λέγω < αρχ. “μιλώ, συγκεντρώνω, συλλέγω” < λεγ- ερ- ῥη-

εμένα < εγώ, στη γενική και την αιτιατική του ενικού = εμένα & μου

Στην νεοελληνική αποδίδεται: Μου λένε

Σύνθετη ή συγγενής λέξη : λογικεύω ,λογική ,λογαριάζω, λογαριασμός απόλογος, απολογία

διάλογος, διαλογικός επίλογος .

********************************************

4.Σουμαδεμένα

Προέρχεται από τηνς αρχαιοελληνική λέξη : Σήμα+κατ.-εύω

Ετυμολογία : σημαδεμένος < μετοχή παθητικού παρακειμένου του ρήματος σημαδεύω

σημαδεύω < Σημάδι + -ευω

σημάδι < μεσαιωνική ελληνική σημάδιον (υποκοριστικό του αρχαίου ελληνικού σῆμα)

-εύω < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -εύω

Στην νεοελληνική αποδίδεται: Αρραβωνιασμένα,σημαδεμένα.

Σύνθετη ή συγγενής λέξη : σημάδεμα • σημαδεμένος

*****************************************************

5.Σ̌υρίζω

Προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη :.Σύριγξ

Ετυμολογία συρίζω < συρίγγ-jω < σῦριγξ

συρίζω < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική συρίζω (ηχομιμητικό)

Στην νεοελληνική αποδίδεται: Σφυρίζω = παράγω οξύ συριστικό ήχο δια του στόματος.

Σύνθετη ή συγγενής λέξη : συριγματώδης συριγμός συριστής ὑποσυρίζω

*****************************************************

6.Επορείτε

Προέρχεται από την αρχαιοελληνικη λέξη : Εὐπορέω ή Πόρος

Α.Ετυμολογία 1η εκδοχη: μπορώ < μεσαιωνική ελληνική ημπορώ < εμπορώ < αρχαία

ελληνική εὐπορέω

2η εκδοχή : αρχ. ουσιαστ. Πόρος, που σημαίνει τρόπος και μέσον για

κάποιο σκοπό.

Στην νεοελληνική αποδίδεται: Μπορώ ,Έχω τη δυνατότητα .

Σύνθετη ή συγγενής λέξη : ανημπόρια, ανημποριά ανήμπορος μπόρεση μπορετός.

********************************************

Δείτε Επίσης

ΛΑΡΚΟ: «Ξεκολλάει» η πώληση - Έως το τέλος Νοεμβρίου η υποβολή προσφορών
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

ΛΑΡΚΟ: «Ξεκολλάει» η πώληση – Έως το τέλος Νοεμβρίου η υποβολή προσφορών

ΛΑΡΚΟ: «Ξεκολλάει» η πώληση – Έως το τέλος Νοεμβρίου η υποβολή προσφορών   Mε την Κομισιόν να πιέζει για «ξεπάγωμα» του διπλού διαγωνισμού για την πώληση της ΛΑΚΟ, το οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα »
Κατεχόμενα: Νέο ροζ βίντεο δημιουργεί τριγμούς στο ψευδοκράτος
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Κατεχόμενα: Νέο ροζ βίντεο δημιουργεί τριγμούς στο ψευδοκράτος

Κατεχόμενα: Νέο ροζ βίντεο δημιουργεί τριγμούς στο ψευδοκράτος Μετά το ροζ βίντεο με πρωταγωνιστή τον αποκαλούμενο ως πρωθυπουργό του ψευδοκράτους, Ερσάν Σανέρ, άλλο ένα ήρθε στη δημοσιότητα το οποίο εμφανίζει το

Διαβάστε περισσότερα »
Ώρα για το τελευταίο self test και σχολική κάρτα της εβδομάδας
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Ώρα για το τελευταίο self test και σχολική κάρτα της εβδομάδας

Ώρα για το τελευταίο self test και σχολική κάρτα της εβδομάδας Έφτασε η ώρα για το δεύτερο self tet της εβδομάδας για τους μαθητές – Αύριο με τη σχολική κάρτα στο χέρι η είσοδος

Διαβάστε περισσότερα »
Τουρισμός για όλους: Άνοιξαν οι αιτήσεις για πληρωμές ― Η διαδικασία
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Τουρισμός για όλους: Άνοιξαν οι αιτήσεις για πληρωμές ― Η διαδικασία

Τουρισμός για όλους: Άνοιξαν οι αιτήσεις για πληρωμές ― Η διαδικασία   Ξεκίνησε η διαδικασία υποβολής αιτημάτων πληρωμής για παρόχους του προγράμματος «Τουρισμός για όλους» για vouchers Ιουλίου 2021 Ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα »
Facebook: Οι φήμες για αλλαγή ονόματος και οι ανακοινώσεις
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Facebook: Οι φήμες για αλλαγή ονόματος και οι ανακοινώσεις

Facebook: Οι φήμες για αλλαγή ονόματος και οι ανακοινώσεις Το όνομα του αναμένεται να αλλάξει την επόμενη εβδομάδα το Facebook , στο πλαίσιο της δημιουργίας ενός νέου διαδικτυακού κόσμου επικοινωνίας των χρηστών

Διαβάστε περισσότερα »
Πρόβλημα ρευστότητας εντοπίζουν οι μηχανικοί στο Εξοικονομώ - Τους έξι μήνες φτάνουν οι καθυστερήσεις των πληρωμών
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Πρόβλημα ρευστότητας εντοπίζουν οι μηχανικοί στο Εξοικονομώ – Τους έξι μήνες φτάνουν οι καθυστερήσεις των πληρωμών

Πρόβλημα ρευστότητας εντοπίζουν οι μηχανικοί στο Εξοικονομώ – Τους έξι μήνες φτάνουν οι καθυστερήσεις των πληρωμών Έως και έξι μήνες καθυστερήσεων παρατηρούνται στην πληρωμή των τιμολογίων προς τους μηχανικούς στο

Διαβάστε περισσότερα »
Nikou asfaleies Ptolemaida

Στείλτε τη δική σας είδηση, σχόλιο, καταγγελία στο eordaialive.com Τηλεφωνικά στο 2463504856 – 6981893715, στο FaceBook , μέσω email στο info@eordaialive.com

Pink Woman Ptolemaida
iordanidis ptolemaida
Xatzipavlidis Sinergio Ptolemaida