Την ώρα που η Δυτική Μακεδονία βιώνει τις συνέπειες μιας βίαιης και ταχύτατης απολιγνιτοποίησης, σε παγκόσμιο επίπεδο η πραγματικότητα στον τομέα της ενέργειας στέλνει ένα εντελώς διαφορετικό μήνυμα. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), ο άνθρακας παραμένει ο αδιαμφισβήτητος παγκόσμιος «βασιλιάς» της ηλεκτροπαραγωγής, παρουσιάζοντας μάλιστα απροσδόκητη ανθεκτικότητα και νέα άνοδο σε όλο τον πλανήτη.
Παρά την ιστορική εγκατάσταση ανεμογεννητριών και ηλιακών συλλεκτών σε ρυθμούς ρεκόρ, καμία μεμονωμένη καθαρή πηγή ενέργειας δεν μπορεί να πλησιάσει την ισχύ του άνθρακα σε παγκόσμια κλίμακα.
Τα νούμερα που προκαλούν ίλιγγο
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του IEA για το 2026, οι σταθμοί παραγωγής με καύσιμο τον άνθρακα αναμένεται να παράγουν το αστρονομικό νούμερο των 10.974 TWh (τεραβατωρών) παγκοσμίως, καλύπτοντας σχεδόν το ένα τρίτο της συνολικής ζήτησης (33.313 TWh).
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της παγκόσμιας εξάρτησης:
- Ο άνθρακας θα παράγει φέτος σχεδόν τόση ενέργεια όσο το φυσικό αέριο και η υδροηλεκτρική ενέργεια μαζί.
- Θα παράγει 77% περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από ό,τι η αιολική και η ηλιακή ενέργεια συνδυαστικά.
Αν και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) αναμένεται συλλογικά (αν δηλαδή προσθέσουμε μαζί υδροηλεκτρικά, αιολικά, ηλιακά, βιομάζα και γεωθερμία) να ξεπεράσουν για πρώτη φορά τον άνθρακα το 2026, η σύγκριση αυτή θεωρείται από πολλούς αναλυτές «τεχνητή», καθώς ο άνθρακας ως μεμονωμένο καύσιμο παραμένει χωρίς αντίπαλο στον πλανήτη.
Πώς ο πόλεμος και η γεωπολιτική κρίση «παγώνουν» την πράσινη μετάβαση
Ενώ οι αρχικές προβλέψεις του IEA έκαναν λόγο για σταδιακή μείωση της χρήσης άνθρακα, οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις και ο συνεχιζόμενος πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ανέτρεψαν τα δεδομένα.
Η εμπλοκή στις προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των Στενών του Ορμούζ εκτόξευσε τις τιμές του φυσικού αερίου στα ύψη σε Ευρώπη και Ασία. Αυτή η εξέλιξη κατέστησε τον άνθρακα εξαιρετικά ανταγωνιστικό και οικονομικά ελκυστικό για τις εταιρείες ενέργειας παγκοσμίως. Ως αποτέλεσμα, αντί για τη μείωση κατά 1,3% που αναμενόταν, η παγκόσμια παραγωγή ενέργειας από άνθρακα καταγράφει νέα άνοδο, καθώς το ακριβό φυσικό αέριο τίθεται εκτός μάχης.
Κίνα και Ινδία κρατούν τα «σκήπτρα»
Η κυριαρχία του άνθρακα εντοπίζεται κυρίως στην Ασία. Η Κίνα παράγει περισσότερο από το μισό του άνθρακα παγκοσμίως (καλύπτοντας το 55% των αναγκών της), παρά το γεγονός ότι εγκαθιστά περισσότερα φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες από όλο τον υπόλοιπο πλανήτη μαζί. Η Ινδία ακολουθεί με το εντυπωσιακό 71% της ηλεκτρικής της ενέργειας να προέρχεται από τον άνθρακα. Για τις χώρες αυτές, η πράσινη ενέργεια δεν αντικαθιστά τον άνθρακα, αλλά απλώς προστίθεται για να καλύψει την τεράστια και διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση.
Παράταση της κυριαρχίας τουλάχιστον μέχρι το 2030
Οι αναλυτές του IEA εκτιμούν πλέον ότι ο άνθρακας θα διατηρήσει τα πρωτεία της παγκόσμιας ηλεκτροπαραγωγής τουλάχιστον μέχρι το 2030. Η μέση ετήσια μείωση της χρήσης του μεταξύ 2026 και 2030 υπολογίζεται σε μόλις 0,9%.
Η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση αποδεικνύεται στην πράξη μια εξαιρετικά αργή και δύσκολη διαδικασία. Η ανάγκη για σταθερή ενέργεια «βάσης» –όταν ο ήλιος δύει και ο άνεμος κοπάζει– κρατά τις καμινάδες των εργοστασίων άνθρακα αναμμένες, υπενθυμίζοντας ότι ο δρόμος για την πλήρη απάνθρακοποίηση είναι ακόμα πολύ μακρύς.
Με πληροφορίες από Oil Price & worldenergynews.gr
