Λέξειςκαι φράσεις τη ποντιακής διαλέκτου μεαρχαιοελληνικές ρίζες Ντοτερείς ; – Κουίζω -Κ’ εγροικάς – Φευ’ς – Κλαινίεις – Ντ’ευτάς ;

Λέξειςκαι φράσεις τη ποντιακής διαλέκτου μεαρχαιοελληνικές ρίζες Ντοτερείς ; – Κουίζω -Κ’ εγροικάς – Φευ’ς – Κλαινίεις - Ντ’ευτάς ;

Κοινοποιήστε το άρθρο

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter

Της ΔέσποιναςΜιχαηλίδου Καπλάνογλου 

 

.Η επιλογή των λέξεων της Ποντιακής διαλέκτου προέρχονται από Ποντιακους στίχους τραγουδιών

ΠΟΝΤΙΑΚΑ

Ελενίτσα μ’ αγαπώ σε .

Έλα μίαν ας φιλώ σε

Ντο τερείς με και γελάς;

Ας σον πόνο μ’ ‘κ’ εγροικάς

Ελενίτσα μ’, Ελένη μ’

Εποίκες με σεβνταλήν

Εγώ κουίζω κι εσύ φεύ’ς

Ντ’ άπονον καρδόπον έεις;

Εγώ λέγω κι εσύ πας

Ντο είναι ατά ντ’ ευτάς;

Το καρδόπο μ’ τυρα̤ννίεις

Και την ψ̌η μ’ πολλά κλαινίεις

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Ελενίτσα μου σε αγαπώ

Έλα μια φορά να σε φιλήσω

Τι με κοιτάς και γελάς

Από πόνο μου δεν καταλαβαίνεις

Ελενίτσα μου ,Ελένη μου

Με έκανες και σε ερωτεύτηκα

Εγώ φωνάζω και εσύ φεύγεις

Τι άπονη καρδιά έχεις

Εγώ λέω και εσύ πας

Τι είναι αυτά που κάνεις

Την καρδούλα μου τυραννάς

Και την ψυχή μου την κάνεις και κλαίει πολύ .

**************************************

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ

Ντο τερείς ; – Κουίζω – Κ’ εγροικάς – Φευ’ς – Κλαινίεις – Ντ’ ευτάς ;

****************************************************************

Ντο τερείς

*

Προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη : Τηρώ

Ετυμολογία : τερώ=τηρώ

τηρέω < τηρός (ο φρουρός)

Απόδοση στην νεοελληνική διάλεκτο : Κοιτώ ,επιτηρώ, φυλάττω

προσέχω

Συγγενικές λέξεις : τηρός τήρησις επιτήρηση τηρητέον

***************************************

Κουίζω

*

Προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη : Κοϊζω – Σκούω

Ετυμολογία : Σκούω-σκυύομαι

Απόδοση στην νεοελληνική διάλεκτο : Φωνάζω δυνατά καλώ ονομαστικά, καλώ,προσκαλώ λαλώ, γρυλλίζω ,, βογκώ.

Συγγενικές λέξεις : Σκούξιμο.

************************************************

Κ’ εγροικάς

*

Προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη : Εγνεύω

εγραιίκα,γραιίκα.

Απόδοση στην νεοελληνική διάλεκτο : Δεν καταλαβαίνεις

Συγγενικές λέξεις : εγροικίουμαι , εγροικισμένος.

***************************************************

Φευ’ς

*

Προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη : Φεύγω – Φεύω

Ετυμολογία : φεύγω < αρχαία ελληνική φεύγω

Απόδοση στην νεοελληνική διάλεκτο : Φεύγεις

Συγγενικές λέξεις : φυγή

• φευγιό

• φυγάς

• φευγαλέος

***************************************************

Κλαινίεις

*

Προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη : , κλάμα

Ετυμολογία : Κλαίω. Ετυμολογείται από το κλάω =σπάω.

Απόδοση στην νεοελληνική διάλεκτο : Στενοχωρείς , κάνεις να κλάψει,οδύρεται

Συγγενικές λέξεις :Κλαψιάρης=γκρινιάρης, μεμψίμοιρος

***************************************************

Ντ’ ευτάς ;

*

Προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη : Ευθεία – ευθύς

Ετυμολογία : ευθειάζω μεσαιωνική ελληνική εὐθειάζω ,ευθειάω

μεσαιωνική ελληνική φτειάνω / φθειάνω < εὐθειάζω < αρχαία ελληνική εὐθεία, θηλυκό του εὐθύς.

Αόριστος εποίκα, από το αρχ παρακ,πεποίηκα, του ρήμ, ποιώ,

Απόδοση στην νεοελληνική διάλεκτο :

Τι κάνεις

Κάνω κάτι ευθύ, ισιώνω κάτι.

Συγγενικές λέξεις :φκιασίδι (Υπάρχει και η άποψη: < ελληνιστική κοινή φυκίασις < αρχαία ελληνική φύκιον / φυκίον, υποκοριστικό του φῦκος. Σ’ αυτή την περίπτωση προηγείται ο τύπος φκιασίδι)

• (παρωχημένο) φκυασίδι

• (παρωχημένο) φτειασίδι

Δείτε Επίσης

Η θεατρική ομάδα ΟνειρόDrama συμμετέχει στο Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου που διοργανώνει το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης στη μνήμη του Γιάννη Καραχισαρίδη με τη "Νύχτα των Μυστικών" στις 30 και 31 Οκτωβρίου.
ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Η θεατρική ομάδα ΟνειρόDrama συμμετέχει στο Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου που διοργανώνει το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης στη μνήμη του Γιάννη Καραχισαρίδη με τη “Νύχτα των Μυστικών” στις 30 και 31 Οκτωβρίου.

Η θεατρική ομάδα ΟνειρόDrama συμμετέχει στο Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου που διοργανώνει το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης στη μνήμη του Γιάννη Καραχισαρίδη με τη “Νύχτα των Μυστικών” στις 30 και 31 Οκτωβρίου. Σε

Διαβάστε περισσότερα »
Πρόγραμμα Εθνικής Επετείου 28ης Οκτωβρίου στην Κοζάνη
ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Πρόγραμμα Εθνικής Επετείου 28ης Οκτωβρίου στην Κοζάνη

Πρόγραμμα Εθνικής Επετείου 28ης Οκτωβρίου στην Κοζάνη   ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΟΡΤΑΣΜΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ 28ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940   Για την Εθνική Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940, θα πραγματοποιηθούν στην πόλη της Κοζάνης οι παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα »
Κίνημα Αλλαγής Ν.Ε. Κοζάνης : Για τον θάνατο της προέδρου του Κινήματος Αλλαγής, Φώφης Γεννηματά.
ΚΟΖΑΝΗ

Κίνημα Αλλαγής Ν.Ε. Κοζάνης : Για τον θάνατο της προέδρου του Κινήματος Αλλαγής, Φώφης Γεννηματά.

Κίνημα Αλλαγής Ν.Ε. Κοζάνης : Για τον θάνατο της προέδρου του Κινήματος Αλλαγής, Φώφης Γεννηματά.   Είμαστε όλοι συντετριμμένοι με την είδηση του θανάτου της Φώφης Γεννηματά. Είναι άδικο και

Διαβάστε περισσότερα »
Συνελήφθη 56χρονος σε περιοχή της Εορδαίας Κοζάνης για καλλιέργεια δενδρυλλίων κάνναβης και κατοχή ναρκωτικών ουσιών
ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

Συνελήφθη 56χρονος σε περιοχή της Εορδαίας Κοζάνης για καλλιέργεια δενδρυλλίων κάνναβης και κατοχή ναρκωτικών ουσιών

Συνελήφθη 56χρονος σε περιοχή της Εορδαίας Κοζάνης για καλλιέργεια δενδρυλλίων κάνναβης και κατοχή ναρκωτικών ουσιών   Συνελήφθη χθες (25-10-2021) το απόγευμα σε περιοχή της Εορδαίας Κοζάνης, από αστυνομικούς της Ομάδας

Διαβάστε περισσότερα »
ΜΕ ΕΜΦΑΤΙΚΟ ΣΚΟΡ ΚΑΙ ΝΙΚΗ Η ΠΡΕΜΙΕΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΠ ΚΟΖΑΝΗΣ
ΑΘΛΗΤΙΚΑ

ΜΕ ΕΜΦΑΤΙΚΟ ΣΚΟΡ ΚΑΙ ΝΙΚΗ Η ΠΡΕΜΙΕΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΠ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΜΕ ΕΜΦΑΤΙΚΟ ΣΚΟΡ ΚΑΙ ΝΙΚΗ Η ΠΡΕΜΙΕΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΠ ΚΟΖΑΝΗΣ Με το εντυπωσιακό 4-0, στον εκτός έδρας αγώνα της κόντρα στον Ηρακλή Αμπελοκήπων, ξεκίνησε η ΑΕΠ Κοζάνης το μαραθώνιο

Διαβάστε περισσότερα »
ΚΟΖΑΝΗ

ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ 3ου ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ 3ου ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Το 2ο τεύχος του μαθητικού περιοδικού του 3ου ΓΕΛ Κοζάνης, τα «ΟΝΕΙΡΑ ΨΥΧΩΝ», είναι γεγονός. Ένα τεύχος αφιερωμένο στην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα »
Nikou asfaleies Ptolemaida

Στείλτε τη δική σας είδηση, σχόλιο, καταγγελία στο eordaialive.com Τηλεφωνικά στο 2463504856 – 6981893715, στο FaceBook , μέσω email στο info@eordaialive.com

Pink Woman Ptolemaida
iordanidis ptolemaida
Xatzipavlidis Sinergio Ptolemaida